Journalist Dave Keating: ‘Het wordt tijd dat Europa weer in zichzelf begint te geloven’

Het is een zonnige voormiddag als Dave Keating op het Brusselse Schumanplein, op de stoep voor het hoofdkwartier van de Europese Commissie, zich opstelt voor een televisiecamera. Voor de zender France 24 duidt hij op zakelijke wijze het EU-beleid dat in Brussel tot stand komt.

In zijn boek The Owned Continent, dat eind 2025 uitkwam, neemt hij minder een blad voor de mond. Bijna 400 pagina’s lang maakt Keating gehakt van de manier waarop de EU zichzelf ondergeschikt heeft gemaakt aan Amerikaanse belangen.

Zolang Washington geen openlijke confrontatie zocht met de EU, hadden Europese politici de luxe om te zwelgen in de veiligheid van een bondgenootschap dat een eeuwig leven leek te zijn beschoren. Nu Donald Trump dat trans-Atlantische verbond dreigt op te blazen, blijkt hoe gevaarlijk afhankelijk de EU van de VS is, zegt Keating.

Geen reden tot feest

‘Dit tweede presidentschap van Trump is een symptoom van een land dat recht op de afgrond afkoerst. De zaadjes daarvoor zijn geplant tijdens de war on terror. Sindsdien heeft een hysterisch nationalisme de Amerikaanse politiek in zijn greep. De Amerikanen hebben toegelaten dat de president steeds meer macht kreeg, en de wereld heeft toegestaan dat de VS te machtig werden. En nu zit er een waanzinnige gek in het Witte Huis. In Europa wordt niet altijd begrepen hoe gevaarlijk dat is voor de EU. Ik zie geen enkel realistisch scenario meer waarin de VS teruggaan naar een normaal functionerende democratie.’

Volgens Keating biedt de overwinning van de Democratische Partij tijdens de tussentijdse verkiezingen van begin november enige hoop. Toch waarschuwt hij nadrukkelijk voor te veel optimisme: ‘Veel mensen slaakten een zucht van verlichting toen die verkiezingen normaal waren verlopen. Voor Trump was het verlies feitelijk te groot om het in twijfel te kunnen trekken. Maar het simpele feit dat een verkiezing “normaal” verloopt zou echter geen reden tot feest moeten zijn in een democratisch land.’

‘Met zijn lompe gedrag legt Trump de ongelijke aard van de trans-Atlantische relatie bloot. Voor de EU is die wake-upcall hard nodig.’

Keating is zelf Amerikaans staatsburger en groeide op in de buurt van New York. Ruim twintig jaar geleden verliet hij zijn thuisland vanwege het virulente nationalisme dat hij na de aanslagen van 11 september 2001 om zich heen zag ontstaan. Als journalist werkte hij in de Amerikaanse hoofdstad Washington, in Londen, Parijs, Praag en Berlijn. Na zich definitief in Brussel gevestigd te hebben, begon hij de Substack Gulf Stream Blues, waar hij de politiek van de EU probeert te duiden.

‘Mijn boek bestaat voor een groot deel uit materiaal dat ik eerder via Substack publiceerde’, vertelt hij op een terras in het hart van de Brusselse binnenstad op een steenworp van zijn appartement. ‘Een jaar lang deed ik verslag van het steeds opnieuw buigen voor Donald Trump door Europese politici. Heel veel mensen die ik ken aan beide kanten van de Atlantische Oceaan vroegen me waarom de EU zo kruiperig doet tegenover Trump. Die vraag probeer ik in mijn boek te beantwoorden. Want deze scheve relatie met de VS dient het Europese belang vaak helemaal niet. Het is nu belangrijker dan ooit dat de EU zich vliegensvlug losmaakt van de Verenigde Staten, of het wordt met de VS richting afgrond gesleurd.’

Geen gratis hulp

In uw boek begint u met een uiteenzetting over films en muziek als Amerikaanse soft power in Europa. Hoe speelt die een rol in de keuzes die Europese politici nu maken?

Dave Keating: ‘In Brussel lopen zoveel mensen rond die geobsedeerd zijn met de VS en voor alles wat ze doen Amerikaanse goedkeuring willen. Ik verklaar dat deels doordat generaties Europeanen sinds hun geboorte doordrenkt zijn met de Amerikaanse popcultuur. Mensen uit Charleroi of Keulen voelen zich vaak deels Amerikaans. We zijn allemaal opgegroeid met muziek uit de VS en Hollywoodfilms waarin Amerikanen altijd the good guys zijn.’

‘Dat maakt het lastig om te herkennen dat de VS intussen een bedreiging vormen voor Europa. Zonder die culturele component is het moeilijk om tot een sluitende verklaring te komen voor waarom politici die hier in Brussel zo’n grote mond hebben over het klimaat, vervolgens instemmen met de aankoop van belachelijke hoeveelheden lng uit de VS. Kennelijk vinden ze blinde loyaliteit belangrijker dan een leefbare planeet.’

‘Europa zal zich van het Amerikaanse juk moeten bevrijden. Een manier om dat te doen, is de federale eenmaking van de EU.’

Keating is niet de enige die zegt dat de huidige VS niet langer een bondgenoot zijn van de EU. De in Washington gevestigde en zeer invloedrijke denktank Carnegie Endowment for International Peace waarschuwde eerder dit jaar voor de “ideologische oorlog” die de regering-Trump tegen de EU zou voeren, en voorspelt dat de Amerikanen zich op een bepaald punt direct willen gaan mengen in binnenlandse aangelegenheden van EU-lidstaten. Nu al eist Washington dat de EU afstand neemt van duurzaamheidswetgeving, en vooraanstaande leden van de Amerikaanse regering spreken openlijk hun steun uit voor extreemrechtse partijen in Europa.

Dave Keating: ‘Na de Tweede Wereldoorlog zijn de Europese landen dankzij Amerikaanse steun snel weer recht gekrabbeld. Maar die hulp was niet gratis. Het grote aantal Amerikaanse militairen op Europees grondgebied was belangrijk voor de VS om een verdere opmars van de Sovjetunie te kunnen verhinderen. De commandostructuur van de Navo wordt volledig gecontroleerd door de Amerikanen. Tot op zekere hoogte maakt dat de EU tot een Amerikaans protectoraat.’

‘Diezelfde scheve verhouding zie je terug in klimaatbeleid en milieuwetgeving. Als er in Brussel een wet wordt gestemd die de Amerikanen niet bevalt, volgt er vrijwel direct het dreigement dat Washington zal ingrijpen. Het verschil is dat Amerikaanse regeringen dat in het verleden op een diplomatieke manier deden, terwijl Donald Trump dat schaamteloos en opzichtig doet. Maar het enige dat Trump met zijn lompe gedrag doet, is de ongelijke aard van de trans-Atlantische relatie blootleggen. Voor de EU is die wake-upcall hard nodig.’

Leiders met moed en visie

U geeft een hele reeks voorbeelden van wat de EU kan doen om minder afhankelijk te worden van de VS, zoals het vervolmaken van de Europese interne markt, gezamenlijke EU-investeringen in groene technologie, en het ontwikkelen van digitale infrastructuur van Europese bodem. Bent u optimistisch over de toekomst van Europa?

Dave Keating: ‘Europa zal zich van het Amerikaanse juk moeten bevrijden. Een manier om dat te doen, is de federale eenmaking van de EU. Ik ben er echt van overtuigd dat de individuele lidstaten van de EU te klein zijn om los van elkaar nog langer een rol van betekenis te spelen in de huidige wereldorde. Daarvoor moeten hier in Brussel grote stappen worden gezet.’

Veel nationale politici zijn er niet bijzonder happig op om meer macht af te geven aan Brussel.

Dave Keating: ‘Tot nu toe is de Europese samenwerking halfslachtig: nationale leiders willen niet te veel macht verliezen, en aan burgers wordt niet goed uitgelegd waarom de EU eigenlijk belangrijk is. Een goed voorbeeld is het vetosysteem waarmee elke lidstaat het gezamenlijke buitenlandbeleid kan blokkeren als de eigen nationale belangen in het gedrang komen. Voor de EU als geheel is dat echt een ramp, want de VS en China spreken wel degelijk met één stem.’

‘Waar Europa het meest behoefte aan heeft, zijn nationale leiders met moed en visie. Die hebben we de afgelopen decennia niet veel gezien in de EU. Politici die durven dromen over hoe een gezamenlijke Europese toekomst er precies uit zou zien. Vergeet niet dat de EU op dit moment al veel meer is dan alleen een handelsblok, zoals veel journalisten en politici zeggen. De EU maakt beleid en er zit een wetgevende macht. De vraag is nu of we moedig genoeg zijn om de volgende stappen te durven zetten.’

Maar bovenal, besluit Keating, moet Europa weer in zichzelf gaan geloven. ‘De kwaliteit van leven is hier vele malen hoger dan waar ook ter wereld. Europeanen moeten weer in de spiegel durven kijken en zeggen: we hoeven helemaal niet afhankelijk te zijn van een buitenlandse supermacht om welvarend en sterk te zijn op het wereldtoneel.’