Zuid-Afrikaanse journaliste, auteur en comédienne Marianne Thamm
‘Volgens Musk hebben witte mannen de genen om de wereld te besturen’

© Gage Skidmore (CC BY-SA 2.0)

© Gage Skidmore (CC BY-SA 2.0)
Han Zinzen
15 maart 2025 • 15 min leestijd
De Zuid-Afrikaanse achtergrond van Elon Musk is niet zonder betekenis. Musk groeide op in een geprivilegieerd milieu onder controle van een autoritaire, patriarchale, van witte suprematie doordrongen regering, duidt de Zuid-Afrikaanse journaliste Marianne Thamm. En om hem heen cirkelen nog wel wat tech bros met een Zuid-Afrikaanse connectie.
Elon Musk is niet alleen de rijkste man ter wereld. Nu hij zich heeft ingekocht in de Amerikaanse regering en een van Donald Trumps meest naaste medewerkers is - zo niet dé belangrijkste -, is hij ook een van de machtigste mannen van de wereld. De desastreuze gevolgen van zijn aanwezigheid zijn nu al niet te overzien voor Amerikaanse burgers en ambtenaren, wat hij op termijn voor de rest van de planeet zal betekenen, kunnen we alleen maar bang afwachten.
Bang, want de man is een racist, een narcist en, volgens de Zuid-Afrikaanse journaliste Marianne Thamm, iemand die heel openlijk flirt met het fascisme. In weerwil van wie het wil goedpraten, tijdens de inauguratie van Trump bracht hij de Hitlergroet uit. Twee keer. Dat deed hij nadat hij maandenlang extreemrechtse samenzweringstheorieën had uitgebraakt, zijn onaardse minachting ten opzichte van democratische instellingen had getoond en het extreemrechtse Alternative für Deutschland, en ja, ook de Vlaamse fascist Dries Van Langenhove, openlijk had gesteund.
‘Elon werd geboren in 1971 en zijn geest werd gevormd in Pretoria, waar ik ook vandaan kom’, zegt Marianne Thamm. Ze werkt als journaliste voor de Daily Maverick, een onafhankelijk en gratis Engelstalig medium, ze tourt door Zuid-Afrika als comédienne met een onewomanshow, ze is auteur, ze heeft twee zwarte kinderen én ze is de lesbische dochter van een nazi.

Marianne Thamm: 'Elon groeide op in de patriarchale samenleving van Zuid-Afrika in de jaren '80, gecontroleerd door witte mannen met snorren. Zij konden doen wat ze maar wilden.’
© Fiona McPherson
Paradijs voor Witte Mannen
‘Elon woonde lang bij zijn moeder Maye, een wiskundige die vroeger een modellencarrière had, maar uit een heel conservatieve familie kwam’, vertelt Thamm. ‘Haar vader was vanuit Canada naar Zuid-Afrika verhuisd omdat hij het apartheidsregime een goed systeem vond.’
Die vader, Joshua Norman Haldeman, sloot zich in de jaren '30 in Canada aan bij Technocracy Incorporated, een organisatie die het democratische politieke systeem afzweerde en ijverde voor een machtsovername door technocraten. De organisatie werd in Canada aan het begin van de Tweede Wereldoorlog verboden omdat ze in wezen een fascistische partij geworden was. In 1950 verhuisde Haldeman dan naar Pretoria. Het apartheidsregime was toen twee jaar in voege.
Het verzet tegen de witte onderdrukker was daar al meteen sinds het invoeren van de apartheid in 1948 begonnen, maar een kantelpunt was de revolte in Soweto van 1976. Daarbij protesteerden studenten vreedzaam tegen het invoeren van het Afrikaans als enige taal in de scholen, waarop de politie het vuur opende.
Het brutale geweld van de Zuid-Afrikaanse overheid leidde tot een kettingreactie van massale protesten, zowel binnen als buiten Zuid-Afrika, die doorliep tot in de jaren '80. Het zou uiteindelijk leiden tot de vrijlating van Nelson Mandela in 1990 en het einde van het regime in 1994, toen Mandela na de eerste vrije verkiezingen president werd.

Zuid-Afrikaanse politie bij de township Alexandra, Johannesburg in 1985
© United Nations (CC BY-NC-ND 2.0)
‘De regering was autoritair en van witte suprematie doordrongen. Ze liet zwarten al het vuile werk opknappen, behandelde hen als stront en gooide hen voor het minste de gevangenis in’, vertelt Thamm. ‘En op straat wás het onveilig, want er werd een burgeroorlog uitgevochten.’
In die rumoerige jaren '80, waarin het protest steeds grimmiger werd, groeide Elon Musk op in een heel racistische omgeving. ‘Het was een patriarchale samenleving, gecontroleerd door witte mannen met snorren’, herinnert Thamm zich die periode. ‘Vrouwen werden in hun kont geknepen, om de vijf minuten stopte er wel een of andere snorremans om je te intimideren, of je werd nagefloten. Het was het Paradijs voor Witte Mannen. Zij konden doen wat ze maar wilden.’
‘Elons vader, Errol, was het prototype van een patriarchale, seksistische, racistische klootzak. Maye verliet hem uiteindelijk omdat ze hem niet meer kon verdragen. Niemand kon Errol verdragen’, zegt Marianne Thamm.
‘Maar goed, Elon leefde dus in een extreem geprivilegieerd milieu. Hij was een heel sobere jongen die geen geld uitgaf en hard werkte. Maar er speelde zich in die tijd heel wat af op straat. En welke invloed dat heeft op een jongen, hangt af van wat je ouders je vertellen over wat er gebeurt.’
In dit geval: wat zijn vader hem vertelde. ‘In Errols hoofd, en in de hoofden van veel witte Zuid-Afrikanen, waren het de Russen die de zwarte Zuid-Afrikanen indoctrineerden en hen tot communisten wilden maken.’
‘En dan snuift Musk ketamine als een gek en beweert hij dat hij autistisch is, maar hij is nog nooit in therapie geweest. Wij hebben in ieder geval nog nooit een diagnose gezien. Al noemde zijn eigen vader hem wel een debiel.’
‘Dat was de reden dat die zwarten in opstand kwamen, het zouden communisten zijn. Er werd nooit gezegd, door niemand, ook niet op het nieuws, dat Nelson Mandela hoegenaamd geen communist was, dat die opstand er een was voor betere levensomstandigheden omdat de zwarten onderdrukt werden. En veel mensen geloven dat communistenverhaal tot op vandaag.’
Dat diepgewortelde racisme komt niet uit onwetendheid, maar uit onwil om te weten. ‘Veel Afrikaners vinden een zwarte regering incompetent’, zegt Thamm. 'Alle zwarte mensen zijn incompetent en dom, dat idee heeft zich in hun hoofden genesteld omdat ze nog nooit te maken hebben gehad met zwarte mensen. Of het moest de tuinman of de poetsvrouw zijn.’
‘Zij hebben in het geheel geen ervaring met zwarte intellectuelen als Steve Biko (mensenrechtenactivist die door de politie werd doodgeslagen in 1977, hz), zij hebben nog nooit een discussie gehad met een zwarte professor zoals Njabulo Ndebele (schrijver en academicus verbonden aan meerdere universiteiten). Meer nog, ze geloven dat dat niet mogelijk is, dus ze doen ook geen enkele moeite.’
En dat idee zit ook in Elon Musks hoofd. ‘Elon vindt dat witte mannen de genen hebben om de wereld te besturen.’ Volgens Thamm bestaat er geen twijfel over dat Zuid-Afrika zijn paranoia gevormd heeft. ‘En dan snuift hij ketamine als een gek en beweert hij dat hij autistisch is, maar hij is nog nooit in therapie geweest. Wij hebben in ieder geval nog nooit een diagnose gezien. Al noemde zijn eigen vader hem wel een debiel.’
Maar het is wel Errol die Elon financieel op weg zette met de opbrengsten van zijn smaragdmijn.
PayPal-maffia
De Amerikaanse komiek George Carlin (1937-2008) zei in 2005 dat Duitsland de Tweede Wereldoorlog weliswaar verloren had, maar dat het fascisme de overwinnaar was. Dat het niet opnieuw in bruine hemden en zwarte laarzen door de straten zou marcheren, maar gekleed zou gaan in jeans, sneakers en een T-shirt waarop een smiley prijkt. En dat het aangevuurd zou worden door de bedrijfs- en zakenwereld.
Kon Carlin in de toekomst kijken? Of was hij een uitzonderlijk goede waarnemer, en was zijn uitspraak geen voorspelling maar een vaststelling?
Op een bekende foto van de inhuldiging van Trump staat behalve Musk ook Peter Thiel, samen met Musk medeoprichter van de online betaaldienst PayPal. Buitenlandse media zoals The Guardian spreken over de PayPal-maffia. Buiten het gezichtsveld, maar heel dicht bij Musk, staan daarbij ook David Sacks en Roelof Botha.
Thiel is van Duitse origine en liep school in Zuid-Afrika, maar ook een poos in Swakopmund in de voormalige Duitse (maar ook Zuid-Afrikaanse) kolonie Zuidwest-Afrika, het huidige Namibië. In de jaren '70 werd het nazisme er geroemd en begroetten de mensen elkaar met ‘Heil Hitler’.
De derde PayPal-maffioso, David Sacks, is voormalig COO van PayPal en vandaag AI/Crypto Czar in de regering Trump. Hij werd geboren in Kaapstad en verliet Zuid-Afrika op jonge leeftijd maar groeide op in de witte Zuid-Afrikaanse diaspora in de VS.
De vierde Zuid-Afrikaanse link in de PayPal-maffia is Roelof Botha. Hij is de kleinzoon van de laatste minister van Buitenlandse Zaken onder het apartheidsregime, Pik Botha, lid van de Nasionale Party.
‘En vergeet ook niet André Pienaar’, vult Thamm aan. ‘Hij maakt weliswaar geen deel uit van de PayPal-maffia, maar is CEO van C5 (een gespecialiseerd durfkapitaalbedrijf dat onder andere investeert in cyberveiligheid, hz). Het zijn allemaal witte, gestudeerde mannen die vanuit Zuid-Afrika naar de VS zijn gekomen.’
En dat is geen toeval. ‘Het zijn gelijkgestemde zielen. Ze voelden zich verstikt in wat ze dachten dat het “nieuwe” Zuid-Afrika was. Ze hadden het idee dat ze er geen werk zouden vinden, of zich er niet zo zouden kunnen ontwikkelen zoals ze in de VS zouden kunnen doen. Dus migreerden ze. Wat onzin is, want er zijn heel wat rijke mensen die na het apartheidsregime gebleven zijn en nog veel rijker werden.’
Lachwekkend
Daar komt nog bij dat we vandaag een globale ruk naar (extreem)rechts kennen, waardoor de ideologie van deze mannen zonder scrupules aan de oppervlakte kan komen.
‘Het nationalisme!’, roept Thamm uit. ‘Het “wit” nationalisme. En dat is zich al lang aan het ontwikkelen. In 2020 was ik op een conferentie in Rome met onderzoeksjournalisten van over heel de wereld. Zij vertelden het verhaal dat Poetin en Jevgeni Prigozjin (de voormalige baas van de Wagner Group die in 2023 om het leven kwam, hz.) in 2013 in Rusland een trollenfabriek oprichtten, omdat ze ervan uitgingen dat het internet een Amerikaanse ngo was. Het internet bood volgens hen de wereld te veel vrijheid, ongecontroleerde vrijheid die over de politieke grenzen heen ging.’
‘Ze viseerden de voor hen onacceptabele moraal dat vrouwen mannen kunnen worden, vrouwen met vrouwen kunnen trouwen en ga zo maar door. Deze mensen werden hun doelwit.’
‘Dat extreemrechtse verhaal van witte suprematie werd dus in 2013 in Rusland nieuw leven ingeblazen en oneindig versterkt door het internet. En volgens mij is Musk toen beginnen denken dat hij, in plaats van raketten en auto’s te maken, beter over de wereld zou kunnen heersen. Eerst kocht hij Twitter, en daarna de Amerikaanse regering. En ik twijfel er geen moment aan dat hij witte mannen superieur vindt. Daarom maakt hij ook alleen maar witte mannelijke kinderen.’
‘De grote meerderheid van de Zuid-Afrikanen vindt Musk lachwekkend. Maar er zijn ook jonge witte mannen die hem geweldig vinden en bewonderen.’
In Zuid-Afrika zelf is er de afgelopen dertig jaar veel veranderd. ‘We zijn gegroeid’, legt Marianne Thamm uit. ‘Veel Afrikaners beweren dat hun vertrek te maken heeft met wat anders dan de Zuid-Afrikaanse maatschappij. Maar eigenlijk gaat het erover dat ze geen andere taal kunnen spreken. Ze hebben dat nooit geleerd. Ze begrijpen hun medeburgers niet meer. We hebben intussen een niet-raciale, collectieve vorm van humor ontwikkeld. De zwarten, de witten, de Zoeloes, de Xhosa of wie dan ook, die begrijpen elkaar wel.’
‘De grote meerderheid vindt Musk lachwekkend. Ze haten hem en zijn blij dat hij weg is’, grinnikt Thamm. ‘Maar er zijn ook jonge witte mannen die hem geweldig vinden en hem bewonderen. Het internet heeft ervoor gezorgd dat ze zich gemarginaliseerd voelen, het vertelt hun dat de “woke”-mensen komen, dat de homo’s en de zwarten zullen overwinnen.’
’Die jonge mannen zijn gevaarlijk en gewelddadig. Mochten ze in een andere tijd leven, dan zouden ze het leger ingaan. Nu vormen ze een leger op het internet.’
‘Witte genocide’
Maar intussen maakt Elon Musk deel uit van de Amerikaanse regering. Die heeft niet alleen de werking van USAID, het Amerikaanse agentschap dat jaarlijks 40 miljard dollar wereldwijd investeert in humanitair werk, alvast tijdelijk, stopgezet. Op de eerste dag van zijn presidentschap tekende Donald Trump een decreet dat ook alle hulp aan Zuid-Afrika stopzette.
‘En dat is rampzalig’, vindt Thamm. ‘Die beslissing heeft heel ernstige gevolgen voor mensen met hiv/aids en voor transgenders. De klinieken waar ze hun medicijnen moeten halen, hebben die niet meer. Het is verschrikkelijk voor heel het land, en voor de armen in het bijzonder.’
‘Die diepgewortelde angst van Afrikaners om door horden zwarten vermoord te worden, houdt geen steek. Omgekeerd zouden ze het wel doen, dus misschien zijn ze daarom zo bang.’
Naar eigen zeggen heeft Trump die beslissing genomen omdat Zuid-Afrika discriminerend is ten opzichte van Afrikaners, de afstammelingen van West-Europese, voornamelijk Nederlandse kolonisten. Bovendien, zo zegt Trump, die Musk daarmee napraat, vindt er een ‘witte genocide’ plaats op de Afrikaner boeren. De verhalen over zwarten die witte boeren vermoorden om hun land af te pakken omdat het hen zou toebehoren, doen al jaren de ronde.
They are openly pushing for genocide of white people in South Africa. @CyrilRamaphosa, why do you say nothing?
— Elon Musk (@elonmusk) July 31, 2023
‘De moorden in Zuid-Afrika treffen ons allemaal’, verduidelijkt Marianne Thamm. ‘Op het platteland worden meer zwarten vermoord dan om het even waar. Studies wijzen bovendien uit dat de moorden op die witte boerderijen niet politiek maar crimineel van aard zijn. Die moordenaars willen geld, of wat dan ook.’
‘Die diepgewortelde angst van Afrikaners om door horden zwarten vermoord te worden, houdt geen steek. Omgekeerd zouden ze het wel doen, dus misschien zijn ze daarom zo bang. Er is altijd wel een kapstok om racisme aan op te hangen en te beweren dat je een slachtoffer bent. Maar er is intussen een gelijk speelveld in Zuid-Afrika.’
Thamm vertelt dat er vandaag heel wat kosmopolitische Afrikaners zijn. Ze doen zaken, schrijven boeken, maken muziek en zijn verspreid over heel het land. ‘Zelfs de minister van het Gevangeniswezen, Pieter Groenewald, is een Afrikaner en iedereen is heel blij met hem. Er zijn een heleboel jonge Afrikaners die begrijpen dat ze tot een minderheid behoren in Zuid-Afrika en die zich daarnaar schikken.’
Vluchtelingenopvang door VS
‘De realiteit is dat de commerciële landbouw goed functioneert’, gaat Thamm verder. ‘President Ramaphosa heeft het departement Landbouw gescheiden van dat van Landhervorming, voorheen waren die samen. We hebben nu ook een gerechtshof voor Landhervorming met aan het hoofd een witte, vrouwelijke rechter die heel die hervorming aanstuurt.’
‘Bovendien’, zegt Thamm, ‘heeft Wandile Sihlobo, die als expert deel uitmaakt van het adviescomité van de president, duidelijk gemaakt dat boeren niet van hun land gegooid worden. Dat gebeurt gewoon niet. In Kaapstad zijn er zelfs witte boeren die leningen bij de bank aangaan om ze door te spelen aan zwarte boeren omdat die geen lening van de overheid krijgen.’
President Trump heeft op 7 februari een nieuw decreet ondertekend dat ambtenaren gebiedt om, via het vluchtelingenprogramma van de VS (USRAP) dat hij op de eerste dag van zijn ambtstermijn had opgeschort, voorrang te geven aan het huisvesten van Zuid-Afrikanen met Europese achtergrond die hun land willen ‘ontvluchten’.
Het Zuid-Afrikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde daarop dat het ironisch is om een vluchtelingenstatus in de VS te voorzien voor een groep die in Zuid-Afrika tot de economisch meest bevoorrechte blijft behoren, terwijl kwetsbare mensen uit andere delen van de wereld in de VS worden gedeporteerd en geen asiel krijgen, ondanks echte ontberingen.
Word proMO*
Vind je MO* waardevol? Word dan proMO* voor slechts 4,60 euro per maand en help ons dit journalistieke project mogelijk maken, zonder betaalmuur, voor iedereen. Als proMO* ontvang je het magazine in je brievenbus én geniet je van tal van andere voordelen.
Je helpt ons groeien en zorgt ervoor dat we al onze verhalen gratis kunnen verspreiden. Je ontvangt vier keer per jaar MO*magazine én extra edities.
Je bent gratis welkom op onze evenementen en maakt kans op gratis tickets voor concerten, films, festivals en tentoonstellingen.
Je kan in dialoog gaan met onze journalisten via een aparte Facebookgroep.
Je ontvangt elke maand een exclusieve proMO*nieuwsbrief
Je volgt de auteurs en onderwerpen die jou interesseren en kan de beste artikels voor later bewaren.
Per maand
€4,60
Betaal maandelijks via domiciliëring.
Meest gekozen
Per jaar
€60
Betaal jaarlijks via domiciliëring.
Voor één jaar
€65
Betaal voor één jaar.
Ben je al proMO*
Log dan hier in