MO*special Onderwijs

Deze extra editie van ons magazine maakten we in opdracht van VVOB. Deze internationale non-profitorganisatie heeft al meer dan veertig jaar ervaring met het versterken van onderwijssystemen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Maar net als de rest van het middenveld staat ook VVOB onder toenemende druk. Daarom klopte de organisatie bij MO* aan met de vraag om extra aandacht te besteden aan haar thema’s. Op die uitnodiging gingen we uiteraard graag in.

Dit magazine verschijnt op een bijzonder moment. De nieuwste PISA-resultaten zijn opnieuw zorgwekkend voor een groot deel van Europa. Ook in ons land was er weinig reden tot juichen. De hoop is gevestigd op het kenniscurriculum dat vorig jaar werd ingevoerd. Maar, zoals je meermaals in dit magazine zal lezen, is het maar de vraag of die aanpak de gewenste verbetering zal brengen.

Docente Bieke Vandamme verwoordt het treffend in het interview dat Han Zinzen met haar had: ‘Unesco heeft het vaak over kennis, attitudes en vaardigheden. Ik heb het liever over begrijpen, verbinden en engageren. Begrijpen hoe de wereld in elkaar zit, begint al bij kleuters en loopt door tot leerlingen, studenten en uiteindelijk volwassenen.’

Het leek ons daarom interessant om onze blik te richten op educatieve projecten in het mondiale Zuiden die onderwijs op een andere, meer verbindende manier vormgeven. Projecten die kinderen niet alleen voorbereiden om bij te dragen aan onze economie, maar hun ook de handvatten aanreiken om mee te bouwen aan een rechtvaardige samenleving. Met daarbij de centrale vraag: wat kunnen wij van deze good practices leren?

Voor dit magazine trok Gie Goris naar Pakistan, waar hij een organisatie bezocht die scholen en gemeenschappen in het hele land klimaateducatie aanbiedt. ‘Ik besefte na jaren lesgeven dat leerlingen vandaag meer nodig hebben dan enkel boekenwijsheid’, zegt Kausar Parveen, een gedreven leerkracht van het Islamabad Model College for Girls in Maira Begwal. ‘Jongeren hebben kansen nodig om over klimaatverandering te praten, lokale uitdagingen te begrijpen en vooral: deel te worden van de oplossingen.’

Tom Claes ging in buurland India kijken naar een kleine school die met een holistisch curriculum de exodus uit de bergdorpen probeert te keren. Niet het klakkeloos reproduceren van kennis staat er centraal, maar leren kijken, onderzoeken en handelen. Die onderwijsfilosofie laat zich samenvatten in drie woorden: hoofd, hart en handen. Het hoofd staat voor kritisch denken, het hart voor zorg voor jezelf en je omgeving, de handen voor het vermogen om kennis in de praktijk te brengen.

Naast het interview met Bieke Vandamme bevat dit magazine nog tal van andere bijzondere gesprekken en analyses. Zo vertelde politiek socioloog Carlos Alberto Torres aan Alma De Walsche waarom wereldburgerschapseducatie noodzakelijk is voor onze democratie. Arne Gillis sprak met linguïst Rainer Enrique Hamel over de positie van inheemse talen in Latijns-Amerika. We lezen ook hoe kinderen in Tanzania via animatiefilms en strips bewust worden gemaakt van sociale thema’s, en hoe een kleine groep Afghaanse meisjes dankzij onlinecursussen van de VDAB heimelijk onderwijs volgt.

De prachtige cover van deze editie werd samengesteld door Justine Corrijn. Zij ging aan de slag met tekeningen die kinderen van de Suraah-school in India op vraag van MO* maakten rond één eenvoudige vraag: hoe ziet jullie droomschool eruit?

Je kan deze speciale editie van MO* hieronder ontdekken.

Ontdek hier de inhoud

Voorwoord: Verbeelding werkt

INTERVIEW: ‘Wereldburgerschapseducatie is de complexiteit van de wereld proberen te vatten’ Docente in de lerarenopleiding Bieke Vandamme legt uit waarom we in ons onderwijs meer moeten inzetten op begrijpen, verbinden en engageren.

ANALYSE: Climate Class Connection verbindt klimaatstrijd met onderwijskansen voor meisjes in Pakistan
Gie Goris bezocht in Pakistan een project dat leerkrachten en leerlingen leert omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering.

ANALYSE: Kinderen met een stigma hebben een speciale plek op school nodig
Bij haar terugkeer in België werd Syriëganger Zaynab van haar drie jonge kinderen gescheiden. Het gezin werd vier jaar op pauze gezet. De kinderen rebelleerden op school en in de jeugdinstelling tot ze herenigd werden. Het had anders gekund, zeggen psycholoog Gerrit Loots en Zaynab.

INTERVIEW: ‘De discriminatie van inheemse talen in Latijns-Amerika is een onrechtvaardigheid die je moet aanklagen en bestrijden’
Linguïst Rainer Enrique Hamel onderzoekt al vijftig jaar de positie van inheemse talen in Latijns-Amerika.

OPINIE: Verloren lestijd
Leerkracht en schrijfster Laura Buelinckx over de zin en onzin van kennisoverdracht.

BEELDVERHAAL: Met animaties en strips van eigen bodem maakt Tai moeilijke thema’s in de klas bespreekbaar

INTERVIEW: Carlos Alberto Torres: ‘Een revolutie in het onderwijs is de enige uitweg uit deze diepe mondiale crisis’

REPORTAGE: Van de bergen de wereld in, en weer terug
Tom Claes bezocht in India een schooltje dat het klassieke curriculum helemaal op zijn kop zet.

ANALYSE: Online VDAB-cursussen omzeilen het verbod op onderwijs voor Afghaanse meisjes
‘Mijn droom om geneeskunde te studeren is niet meer mogelijk. Maar deze online lessen hebben nieuwe interesses aangewakkerd.’

REPORTAGE: Braziliaans educatief project Aula Pública gebruikt de stad als lesboek
Peter Speetjens wandelde mee met leraar Paolo Magelhães door de straten van São Paolo.

COLUMN: ‘Onderwijs in tijden van crisis is geen luxe maar een absolute noodzaak’