Meer boeken dan ooit verboden in Amerikaanse scholen

Het overgrote deel van de boekenverboden gebeurt onder politieke druk en de angst om zelf doelwit te worden van politieke acties, zegt PEN America, een organisatie die zich inzet voor schrijvers en vrijheid van meningsuiting. Texas bijvoorbeeld is koploper dit jaar met 8000 verboden, mede door een vage nieuwe wet en de angst van schooldistricten om die te overtreden. In Florida leidde druk van politici in één district ertoe dat diverse andere districten een lijst met tientallen titels hebben geschrapt.

PEN America schrijft de toename ook toe aan het gebruik van AI om te bepalen welke titels geweerd moeten worden. Vooral in Texas, waar de wetgeving vaag is, werd vaak AI ingezet om boeken te beoordelen. Vaak adviseert AI om boeken te weren die ook elders al verboden waren, wat tot een sneeuwbaleffect leidt, terwijl de expertise van bibliothecarissen genegeerd wordt.

Gebrek aan respect

De 12.000 verboden slaan op in totaal 7000 individuele titels. Daarbij zijn ook heel wat klassiekers zoals Anne Franks Het Achterhuis en Charlotte Brontës Jane Eyre. In de meeste gevallen zijn het passages over seksualiteit die een boek een verbod opleveren.

Zo is het meest verboden boek dit jaar Sold, het fictieve verhaal van een tiener uit Nepal die als seksslaaf wordt verkocht.

‘Ik voel vooral woede namens de vrouwen die ik voor dit verhaal heb geïnterviewd: jonge vrouwen die als seksslaaf zijn verkocht en die hun verhaal hebben gedaan zodat de wereld zou weten wat er aan de hand was’, zegt schrijver Patricia McCormick. ‘Dat mensen – of voorstanders van een boekenverbod – beweren dat hun verslagen pornografisch zijn, getuigt van enorm gebrek aan respect.’

Het is ook zeer respectloos tegenover de leerlingen die juist naar dat boek op zoek gaan, zegt ze. ‘Er zijn jongeren die zo'n boek nodig hebben omdat ze zelf te maken hebben gehad met seksuele uitbuiting. Het lezen van een verhaal over iemand die ver van je bed staat – zoals een meisje in Nepal – kan zorgen voor een mate van empathie en begrip die je misschien niet voor jezelf kunt opbrengen.’

Leesplezier

Uit de cijfers van PEN America blijkt dat vooral populaire genres als young-adultfictie (YA) en manga getroffen worden. Dat zijn net twee genres die erg populair bij jonge lezers en leerlingen aan leerlingen aan het lezen zetten, klinkt het.

‘Populaire en boeiende titels verbieden is buitengewoon tragisch in een tijd waarin het leesplezier in alle leeftijdsgroepen afneemt’, zegt Kasey Meehan van PEN America. ‘Scholen zouden er net alles aan moeten doen om jongeren aan het lezen te krijgen door ze kennis te laten maken met boeiende verhalen en formats. Maar ze doen net het tegenovergestelde: ze verbieden boeken waarin jongeren zichzelf herkennen, die hun begrip voor anderen en empathie verdiepen en die hun verbeeldingskracht stimuleren’.