Vernietiging van de gezondheidszorg in Oekraïne ‘opzettelijk en weloverwogen’

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft tijdens het conflict maar liefst 2811 aanvallen op de gezondheidszorg gedocumenteerd, en daar is 2026 nog niet in meegerekend. Het Oekraïense ministerie van Volksgezondheid meldt dat Russische troepen meer 327 gezondheidsinstellingen volledig hebben verwoest.

‘Deze aanvallen zijn te consistent, te frequent en te nauwkeurig om toevallig te zijn’, zegt Robin Meldrum, coördinator van Artsen Zonder Grenzen in Oekraïne. ‘Wanneer ziekenhuizen herhaaldelijk worden geraakt, ambulances met precisiedrones worden aangevallen, medisch personeel wordt gedood terwijl ze in duidelijk gemarkeerde voertuigen op weg zijn om medicijnen te bezorgen, is dat geen toeval. Dit is een patroon; achter patronen schuilt een opzet.’

Grote impact

De aanvallen hebben verreikende gevolgen, ook omdat ze patiënten afschrikken om hulp te zoeken. Uit een AZG-enquête onder 187 burgers in gebieden vlakbij de frontlinie bleek al dat het percentage mensen dat ‘altijd’ of ‘meestal’ toegang had tot gezondheidszorg is gedaald van 72% voor de escalatie van de oorlog tot amper 35%.

Het percentage mensen dat ‘zelden’ of ‘nooit’ toegang tot zorg had, steeg van 7 naar 35%. Mensen lijden en overlijden daardoor aan aandoeningen die normaal gesproken onder controle te houden zijn, zoals hart- en vaatziekten, diabetes en epilepsie, zegt de organisatie.

De professionals en diensten lijden zwaar onder geweld: gezondheidszorginstellingen kampen met een ernstig tekort aan personeel. Ook de teams van Artsen Zonder Grenzen in het oosten en zuiden van Oekraïne werken onder de voortdurende dreiging van aanvallen met drones. Vorig jaar nog werden een verpleegkundige en een directeur van een door Artsen Zonder Grenzen ondersteund gezondheidscentrum geraakt, hoewel ze in een duidelijk gemarkeerd voertuig medicijnen aan het bezorgen waren. De directeur verloor bij de aanval een been.

De impact van drone-oorlogvoering is groot, zeggen medewerkers op het terrein. Waar verwondingen vroeger voornamelijk door artillerie werden veroorzaakt, maken drone-aanvallen nu een steeds groter deel uit van de traumagevallen – met als gevolg meerdere slachtoffers met meerdere gelijktijdige verwondingen en hogere infectiecijfers.

Resolutie

Artsen Zonder Grenzen merkt op dat Resolutie 2286 van de VN-Veiligheidsraad uitgerekend dit jaar tien jaar bestaat. Daarin wordt de bescherming van humanitair en medisch personeel, patiënten en de gezondheidszorginfrastructuur ondubbelzinnig benadrukt in gewapende conflicten.

De ngo roept alle partijen op om hun verplichtingen onder het internationaal humanitair recht na te komen, en met name landen die invloed op Rusland kunnen uitoefenen. De VN-Veiligheidsraad moet aanvallen op de gezondheidszorg grondig onderzoeken en deze publiekelijk aan de kaak stellen, klinkt het.