Vogels cruciaal in de verdeling van voedingsstoffen over de aarde

Ze zijn met zo’n vijftig miljard, de wilde vogels op aarde, en allemaal samen vormen ze een gigantische transportband die voedingsstoffen verspreidt over land, meren en de zee. Die herverdeling van stoffen heeft een invloed op de chemische samenstelling van de bodem en het water, en zo op de groei van planten en dieren. Dat is de conclusie van vijf universiteiten die bijna vierhonderd studies over het thema hebben samengevat.

Transporteurs en verwerkers

‘Je kunt dieren - en in het bijzonder vogels- beschouwen als bijzonder efficiënte en belangrijke transporteurs en verwerkingsmachines voor voedingsstoffen’, legt bioloog Ethan Duvall van de Cornell University uit. ‘Ze concentreren voedingsstoffen in hun uitwerpselen en deponeren die vervolgens in ecosystemen, waar ze dienen als belangrijke hulpbronnen voor allerlei planten en organismen.’

Veel dieren transporteren voedingstoffen, maar vogels leggen vaak veel grotere afstanden af en kunnen barrières zoals oceanen en bergen oversteken. Bovendien zijn ze bijzonder efficiënt in de verwerking en recyclage van voedingsstoffen, zegt Duvall: hun voedselconsumptie ligt zowat 30% hoger dan die van zoogdieren. En vogels zijn voortdurend aan het eten: de zaden, insecten en vruchten zijn rijk aan stikstof en fosfor - die vervolgens elders weer worden uitgescheiden.

Vooral wanneer vogels samenkomen op nest- of rustplaatsen, concentreren ze grote hoeveelheden voedingsstoffen op een klein oppervlak, wat dan weer planten en andere organismen van essentiële hulpbronnen voorziet.

‘Dat kan leiden tot een sterkere groei van planten en algen, maar het helpt ook de dieren die die planten eten, zoals insecten en andere gewervelde dieren, aan een ​​voedzamer dieet. Dergelijke ‘eilanden van vruchtbaarheid’ kunnen dus een kettingreactie aan positieve effecten teweegbrengen.’

Natuurherstel

In kustwateren kunnen de stoffen een echte levensader vormen voor koraalriffen en de vispopulaties die daarvan afhankelijk zijn. Waar de populaties aan zeevogels afnemen, dalen de concentraties voedingsstoffen. Dat leidt tot een lagere productiviteit van planten en algen, minder vissen en een verminderd vermogen van koraalriffen om met omgevingsstress om te gaan, zoals opwarmend zeewater of vervuiling.

Aangezien 45% van de populaties trekvogels in aantal afneemt, zouden veel ecosystemen minder vruchtbaar en daardoor minder productief kunnen worden, vrezen de onderzoekers. Dat kan dan weer het vermogen van ecosystemen beïnvloeden om efficiënt CO₂ vast te leggen. ‘Je ziet echt zeer sterke, trapsgewijze ecologische reacties wanneer de toevoer van voedingsstoffen door vogels stokt’, zegt Duvall.

Maar dat betekent ook dat uitwerpselen van vogels kunnen bijdragen aan het herstel van ecosystemen. Zo is uit onderzoek gebleken wat er kan gebeuren als er eenvoudige zitstokken geplaatst worden in gebieden waar zeegras wordt hersteld. De stokken trokken zeevogels aan die dan grote hoeveelheden fosfor achterlieten, wat het herstel van het zeegras bevorderde.

Het onderzoek is verschenen in Current Biology.