‘Water vasthouden in het landschap wordt een cruciale klimaatoplossing’

Volgens gegevens van Copernicus, het klimaatprogramma van de EU, was juni de warmste maand ooit gemeten in West-Europa, terwijl juli werd gekenmerkt door grootschalige bosbranden in onder meer Spanje en Frankrijk.

Langdurige droogte heeft ook geleid tot ongewoon lage waterstanden in diverse grote Europese rivieren, waaronder de Donau en de Rijn, wat problemen veroorzaakt voor de scheepvaart, de energie-infrastructuur en de landbouw op het hele continent.

Klimaatadaptatie

De CO₂-uitstoot verminderen zou de kern van het probleem mee oplossen, ‘maar de vooruitgang verloopt te traag’, zegt onderzoeker Thomas Elmqvist. Hij zweert bij klimaatadaptatie, naast het benutten van de kansen die natuurgebaseerde oplossingen kunnen bieden.

Een eerste belangrijke actie is volgens hem “preventief herstel”: het landschap wordt dan bewust aangepast om het risico op bosbranden te verkleinen. Dit kan inhouden dat er meer loofbomen worden geplant of dat er gecontroleerde branden worden uitgevoerd om de hoeveelheid brandbaar materiaal in bossen te verminderen.

Een tweede aanpak is de aanleg van “productieve brandgangen”: open stroken land waar de vegetatie is verwijderd of uitgedund om de verspreiding van vuur te vertragen. Tegelijkertijd kunnen deze gebieden worden benut voor economische activiteiten.

‘Hun primaire doel is om als brandgang te dienen, maar ondertussen kunnen ze bijvoorbeeld ook voor landbouwdoeleinden worden gebruikt’, legt Elmqvist uit.

Een derde, in de woorden van de onderzoeker ‘zeer belangrijke’ aanpassing, bestaat uit het vasthouden van water in het landschap.

Topprioriteit

Door grootschalige drooglegging van wetlands en andere landschapsaanpassingen stroomt water te snel weg, legt hij uit. ‘Dit leidt tot overstromingen of juist droogte’.

‘Investeringen die helpen om op verschillende manieren meer water in het landschap vast te houden, zullen de komende jaren naar mijn verwachting een topprioriteit worden binnen de EU’, stelt Elmqvist. Maatregelen zoals het herstellen van wetlands, het beperken van drainage en het aanleggen van waterreservoirs kunnen de weerbaarheid tegen de gevolgen van klimaatverandering vergroten en tegelijkertijd voordelen bieden voor gemeenschappen, landeigenaren en bedrijven.

‘Water vormt de fundamentele hoeksteen van deze hele discussie. Er zijn tal van gebieden waar oplossingen kunnen worden ontwikkeld, maar water is van levensbelang. We kunnen niet zonder.’