‘Zo kan de landbouw zich voorbereiden op een nieuw tijdperk van extreem weer’

Esther Ngumbi (vertaling: IPS)

20 augustus 2026
Opinie

‘Zo kan de landbouw zich voorbereiden op een nieuw tijdperk van extreem weer’

Het weerfenomeen El Niño, dat deze winter zal pieken, verhoogt de kans op droogte, hittegolven, stormen en overstromingen aanzienlijk, heeft de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) recent gewaarschuwd. Toch kan de landbouw zich als sector weren, zegt de Keniaans-Amerikaanse entomoloog en academicus Esther Ngumbi.

Droogte, stormen, tornado's, hittegolven en overstromingen zijn de afgelopen jaren - en zeker ook dit jaar - steeds heviger geworden.

Grillig en extreem weer heeft al geleid tot dodelijke slachtoffers, miljarden dollars aan schade aan infrastructuur en verwoestende gevolgen voor de landbouw en de voedselzekerheid. De agrarische sector biedt werk aan miljoenen mensen en levert een belangrijke bijdrage aan de nationale economieën, zowel in de Verenigde Staten als ver daarbuiten.

De vraag is dan: hoe kunnen landen zich het beste voorbereiden op de extreme weersomstandigheden die zo'n negatieve impact hebben op de landbouw- en voedselsector?

Allereerst zouden landen moeten investeren in de ontwikkeling van anticiperende actieplannen en de versterking van systemen die vroegtijdig waarschuwen en noodweer beter voorspellen. Ze moeten ook burgers en kwetsbare gemeenschappen voorzien van praktische oplossingen en strategieën om de impact te verzachten vóórdat de catastrofale weersomstandigheden zich voordoen.

Dat is een win-winsituatie voor iedereen, want steeds vaker blijkt dat proactieve investeringen in dergelijke anticiperende actieplannen, paraatheid en beperkende maatregelen de negatieve gevolgen van extreem weer verminderen en tegelijk de economische verliezen minimaliseren.

Paraatheid ontwikkelen

Naast voorspellingssystemen moeten landen nationale plannen ontwikkelen om paraat te staan om de voedsel- en landbouwketens te beschermen, van productie tot consumptie. Die paraatheid geldt voor de fase vóór, tijdens en na extreme weersomstandigheden.

Landen moeten ook een ‘cultuur van alertheid’ bevorderen door hun burgers, boeren en andere belanghebbenden in de landbouwsector aan te moedigen om anticiperende maatregelen te nemen voordat extreme weersomstandigheden zich voordoen. Zo moedigde het Amerikaanse ministerie van Landbouw producenten in 2025 aan zich voor te bereiden op het orkaanseizoen.

Preventieve maatregelen door boeren en andere belanghebbenden in de sector kunnen variëren en zijn afhankelijk van de beschikbare middelen en de verwachte weersomstandigheden. Als er bijvoorbeeld hittegolven en droogte worden voorspeld, kunnen boeren preventieve maatregelen nemen, gewassen planten die meer droogtetolerant zijn, naast andere innovatieve oplossingen. Als er overstromingen worden verwacht, kunnen boeren kiezen voor meer  overstromingstolerante gewassen.

Gezonde bodem

Parallel daarmee moeten landen boeren aanmoedigen om regeneratieve landbouwpraktijken toe te passen, zoals het gebruik van dekgewassen, minder of geen bodembewerking, rotatie van gewassen, plaagbestrijding, gemengde teelt en andere strategieën die de bodemgezondheid verbeteren.

Al die praktijken bevorderen een gezondere ondergrond, die meer water kan vasthouden en uiteindelijk het vermogen van landbouwgewassen verbeterd om bestand te zijn tegen hittegolven, droogte, overstromingen en ander extreem weer.

Het is opmerkelijk hoe onderzoek steeds meer strategieën en benaderingen aan het licht brengt die bijzonder effectief zijn, zoals het benutten van gerichte bodemmicroben om de gewasproductie te verbeteren en tegelijkertijd de weerstand van planten tegen droogte en andere biotische en abiotische stressfactoren te versterken.

Het is daarom van groot belang dat er blijvend geïnvesteerd wordt  in onderzoek en ontwikkeling om de toenemende extreme weersomstandigheden en hun verwoestende gevolgen voor de landbouw het hoofd te bieden. Helaas blijven veel landen, te beginnen met de VS, bezuinigen op de federale budgetten voor onderzoek en ontwikkeling. Dat moet veranderen.

Alleen wanneer wetenschappers financiering ontvangen en er investeringen worden gedaan, kunnen ze innovatieve oplossingen vinden om deze uitdagingen aan te pakken.

Partnerschappen

Het is ook nodig om te investeren in de effectieve communicatie van de onderzoeksresultaten naar de gemeenschappen die ermee aan de slag moeten gaan.

Voorlichters werken zo samen met boeren om hen gedurende het hele groeiseizoen te adviseren over veranderingen en strategieën die ze kunnen toepassen, zodat hun gewassen de veranderende weersomstandigheden en andere uitdagingen overleven.

Tot slot is een voortdurende samenwerking tussen sectoren en landen noodzakelijk om de nieuwe uitdagingen voor de landbouw het hoofd te bieden.

Dit houdt onder meer creatieve partnerschappen in met overheden, federale en regionale financieringsinstanties, onderzoekers en universiteiten, telers, voorlichters en adviseurs, ngo's en filantropen.

Een gecoördineerde samenwerking zal er in grote mate toe bijdragen dat extreme weersomstandigheden minimale gevolgen hebben voor de landbouw en voedselzekerheid.

In een tijd waarin onvoorspelbaar weer steeds vaker voorkomt, is investeren in de ontwikkeling van anticiperende plannen, systemen voor vroegtijdige waarschuwing en creatieve en innovatieve oplossingen en strategieën van groot belang om de productiviteit in de landbouw te verbeteren. Bovendien versterkt het tegelijk ook ons vermogen om op duurzame wijze gewassen te verbouwen en onze voedselzekerheid te garanderen, nu en in de toekomst.

Esther Ngumbi is universitair docent entomologie en Afro-Amerikaanse studies aan de Universiteit van Illinois in Urbana-Champaign.

De meningen en standpunten in deze opiniebijdrage zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs die van de MO*redactie.

Vertaling door IPS.

Tags