Wereldkamp Broederlijk Delen
“‘Over de strijd voor het recht op protest’
)
© Stefaan Segaert
)
© Stefaan Segaert
Stefaan Segaert, politiek opbouwwerker bij burgerbeweging Hart Boven Hard, reisde naar Hongarije en Servië. Hij zag hoe de progressieven in Hongarije opgelucht reageerden toen Péter Magyar de verkiezingen won van Viktor Orban. Maar hij verwacht ook dat het herstellen van de democratie meer tijd zal vragen dan ze af te breken. Daarom kijkt hij met een bang, maar dapper hart naar de tendensen in België.
Zondag 12 april, Boedapest. Ik ben razend benieuwd hoe de Hongaren vandaag zullen stemmen. Overdag fiets ik dwars door de stad, hier en daar aan de stembureaus tracht ik de temperatuur te peilen. Korte gesprekken. Ik laafde me de voorbije weken en dagen aan de expertise van Pieter Stockmans verbonden aan MO*, aan de creatieve reportage ‘Hotline Hongarije’ van de Nederlandse documaker Nicolaas Veul, aan ‘Falend licht’ van Ivan Krastev en Stephen Holmes.
In een voorbeschouwing in De Standaard schrijft politicoloog Patrick Vander Weyden: ‘er heerst een brede consensus dat Hongarije al geruime tijd afglijdt naar een “verkiezingsautocratie”’ (DS, 31/03/26). Het artikel zoemt in op het kapotmaken van kritische, onafhankelijke media die financieel worden kapotgemaakt en het hertekenen van kiesdistricten door regeringspartij Fidesz in het nadeel van de oppositie.
De gesprekken die ik met enkele Hongaarse stemmers heb die aan het aanschuiven zijn drukken een verlangen op naar verandering. Het is spannend afwachten.
In de avond verzamelen zich duizenden vooral jonge mensen voor het Hongaarse parlementsgebouw. De opkomst ligt zo hoog – 79 procent – dat het lang wachten blijft tot er duidelijkheid is. De spanning is te snijden maar ook al licht euforisch.
Voor de feestvierders komt er rond 22 uur witte rook uit de schoorsteen: oppositiepartij Tisza heeft met een overweldigende meerderheid de verkiezingen gewonnen en Peter Magyar is aan zet. Veel progressieven slaken een zucht van opluchting: ook een autoritair systeem dat 20 jaar aan de macht is en alle media in handen heeft kan kantelen. Maar iedereen beseft dat de uitdagingen gigantisch zijn.
© Stefaan segaert
Doorfietsen naar Servië
De komende dagen fiets ik door naar buurland Servië. Ook hier waait een autoritaire wind. Wouter Hillaert schrijft in De standaard over de ‘Cultuurclash in Belgrado’ . Hoe de studenten universiteiten bezetten, sterk gesteund door culturele spelers. Er zijn ‘stakingen, massabetogingen en volksvergaderingen die tekenen voor een revolutionaire stemming’.
Er is duidelijk ook ‘something rotten in the Republic of Serbia’: aanhoudende kwaadwillige lastercampagnes tegen kritische ngo’s, media en journalisten tot herhaalde gerechtelijke intimidatie van burgers die vreedzaam protesteren. Het is niet moeilijk om de vergelijking te maken met de ingrepen van de Vlaamse regering rond kritische middenveldorganisaties als vzw Vrede, Climaxi, LABO, HOTM, Vredesactie en DeWereldMorgen (zie Tegenmacht/ De Tegenmacht)
In Novi Sad
Ik fiets naar het station van Novi Sad, de op een na grootste stad van Servië. In 2024 kwamen zestien mensen om toen in het vernieuwde treinstation de betonnen luifel afbrak. Het drama bracht een cascade van burgerprotesten op gang. De ingestorte luifel resoneerde als een pijnlijke metafoor voor het autoritaire bewind van Vucic. Burgers eisten een onderzoek naar de verantwoordelijken voor het stationsdrama en vrije verkiezingen.
Een tegenmacht van burgers staat op … een opvallende actie is een looptocht in estafettes van bijna 2000 kilometer die op 25 april startte in Belgrado en waarbij 22 studenten op 12 mei Brussel bereiken. Een van de deelnemers is Dusan Pesil: ‘We hebben dit gedaan om te laten zien hoe we vechten voor democratie in Servië’ (DS, 14 mei 2025).
Bij ons
Een lijvig kennisdossier van Socius, het steunpunt voor sociaal-cultureel werk in Vlaanderen, focust op het vrijwaren van de civiele ruimte voor een vitale democratie. Het valt te hopen dat onze minister van Cultuur Gennez het rapport grondig heeft gelezen. Er zijn immers heel wat bellen die ons democratisch moeten alarmeren.
De conclusies op pagina 57 klinken niet min: ‘we zien verschuivingen richting de uitvoerende macht die een systeem optuigen voor wie op een autoritaire wijze wil besturen. We maken ons zorgen over een discours dat publieke steun zoekt om de ruimte voor middenveldorganisaties in te perken’.
De oproep die volgt is krachtig en helder: het is tijd om de kwaliteit van de civiele ruimte in ons land zelf tot onderwerp van het publieke debat te maken.
Recht op protest in ons land
Het recht op protest staat ook in ons land stevig onder druk. Tegenmacht wil daarom bouwen aan structurele tegenmacht die:
het middenveld en de culturele wereld bij elkaar brengt over sectoren heen;
publieke steun organiseert voor elk van ons die onder vuur ligt;
beleidsmakers confronteert met democratische grenzen.
Future is now (naar Nina Hagen)
Een jonge slamdichteres eist in 2023 op een herdenkingsdag van de revolutie in Boedapest in 1956 deze erfenis op met deze iconische woorden, ze zet Orban opzij als een geest van het verleden: ‘Whether you believe it or not, I am and we are the present, as well as the fucking future’. Enkele dagen later wordt ze van haar katholieke school verwijderd wegens die uiting van on-Hongaarse waarden.
Ja, er staat veel op het spel.
Stefaan Segaert werkt als politiek opbouwwerker bij Hart boven Hard
‘Justainable’ is een blogreeks over activisme en het redden van de wereld. In deze bijdragen laat Broederlijk Delen systeemveranderaars aan het woord, stuk voor stuk inspirerende mensen die op hun manier het systeem mee willen kantelen en zo werk maken van de 25%-revolutie.
De blogs vormen een smaakmaker voor het Wereldkamp, een cocreatie van Broederlijk Delen in samenwerking met MO*, Oikos, De Transformisten, JNM, RESET.Vlaanderen, Hart boven Hard en Catapa.
Het Wereldkamp is een laboratorium, een zomerschool en een festival in één. Maak op het kamp kennis met artiesten, filmmakers, ondernemers, denkers, vertellers, activisten, juristen, academici, boomklimmers, doe-het-zelvers en vooral met je medestanders in de strijd voor systeemverandering.
